به شرط آنك اين زرع و كشت ، آب رودخانه يا آب باران خورده باشد « 1 » . و اكر آن كشت را بدولاب « 2 » يا مانند آن ، مثل كاريز « 3 » و جز آن ، كه بر آن زحمتى كشيده باشند ، نصف عشرى بمى بايد داد . « 4 » ( و همچنين در روايت شيعت « 5 » آمده است كه : « چون آب بدلو « 6 » دهند ، نصف عشر ببايد دادن . و آنج از رودخانه يا از رودخانه آب خورد ، عشرى ) « 7 » . و همچنين صولى كويد ، كه : « 8 »

--> تذكر است كه يكى از موارد اختلاف ميان فقهاى مسلمان در اوزان و مقادير است ، بدين معنى كه در برخى از روايات يا فتاواى فقهاء نام برخى از واحدهاى وزن يا حجم آمده است همچون : صاع ، رطل ، كرّ و جز اينها ، و از آنجايى كه در مقدار واقعى وزن اين واحدها ميان شهرهاى مختلف اختلاف بوده است ، از اين رو فتاواى فقهاء نيز متفاوت شده است . ( 1 ) . پرداخت زكات محصولات و توليدات كشاورزى بر دو گونه است : عشر و نيم عشر ، زكات نخست مشروط به اين است كه كشت از راه ديم ( آب باران ) يا آب رودخانه سيراب گرديده باشد ، و زكات دوم كه مبلغ كمترى است ، براى محصولى است كه آب آن از چاه و نظاير آن فراهم گرديده باشد . ( 2 ) . دولاب : وسيله‌اى است چوبى كه از دو بخش تشكيل شده ، بخشى افقى كه به چهارپا بسته مىشود ، و بخشى عمودى كه بر ميانه آن تعدادى سطل يا چيزى شبيه آن تعبيه شده ، و تا نيمه به درون آب چاه يا رودخانه فرو مىرود ، هنگامى كه چهارپا قسمت افقى را به صورت دايرهء مىچرخاند ، قسمت عمودى به گردش درآمده ، و متناوبا سطلها درون آب رفته و آن را به درون جويى كه به سمت زمين مىرود منتقل مىكند . ( 3 ) . قنات . ( 4 ) . افزوده از مصنف تاريخ قم ، و گرنه رأى فقهاى شيعه در كتاب صولى نيامده است . ( 5 ) . مقصود شيعه است . ( 6 ) . دلو : سطل . ( 7 ) . وسائل الشيعة : باب 4 كتاب الزكاة ، حديث 2 و 3 و 5 و 6 و 7 . ( 8 ) . ادب الكتّاب : ص 201 .